Grasklokje

Grasklokje (Campanula rotundifolia) is een plantensoort uit de klokjesfamilie (Campanulaceae).

Determinatie

Grasklokje is een vaste, kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken van 10–50 cm. Ze heeft ronde rozetbladeren met een hartvormige voet en een gekartelde bladrand. De stengelbladen zijn lijn-lancetvormig met een ongetande bladrand. De bloeitijd strekt zich uit van juni tot in de herfst. De bloemen staan in een pluim. De bloemkroon is meestal blauw, maar soms ook wit. Deze kroon heeft de vorm van een klok en telt vijf lobben. De bloemkroon wordt tussen de 1–2 cm lang en knikt. De kelkslippen zijn priemvormig.

Er worden verschillende ondersoorten onderscheiden. Zo heeft Campanula rotundifolia subsp. baumgartenii een kantige stengel, stengelbladen die relatief groot zijn en bloemknoppen die variëren van rechtopstaand tot knikkend. Bij Campanula rotundifolia subsp. rotundifolia staan die altijd recht omhoog en is de stengel rond. Verder zijn de stengelbladen gemiddeld ook groter bij Campanula rotundifolia subsp. baumgartenii.

Ecologie

Grasklokje komt voor op droge tot matig droge, goed drainerende, humeuze zand-, zavel- en leemgronden, maar ook op stenige substraten. Het gaat om mesotrofe tot meso-oligotrofe, zwak zure tot basische standplaatsen in de volle zon tot in de halfschaduw. De soort kan onder andere worden aangetroffen in schrale graslanden, op krijthellingen, in taludbeddingen van spoorwegen en in spleten van rotsen en muren.

De soort is waardplant voor verscheidene vlindersoorten, waaronder de wolfsmelkuil, variabele breedvleugeluil, zwartvlekdwergspanner, gewone dwergspanner, klokjesmonnik en Cephalispheira ferrugella.

Syntaxonomie

In de syntaxonomie staat grasklokje te boek als kensoort voor de associatie van schapengras en tijm (Festuco-Thymetum serpylli). Daarnaast treedt ze in rots- en muurvegetatie op in de muurvaren-klasse.

Tevens is zij een indicatorsoort voor struisgrasvegetatie (ha) subtype struisgraslanden, een karteringseenheid in de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Verspreiding

Het natuurlijke verspreidingsgebied van grasklokje strekt zich uit over de koude en gematigde streken van het noordelijk halfrond. In Nederland is de soort vrij algemeen op de hogere zandgronden en in Zuid-Limburg. In België is de soort algemeen tot vrij algemeen. Ze gaat zowel in Nederland als België in aantal achteruit. Vermoedelijk ligt de oorzaak in de sterke bemestingsdruk waardoor concurrerende grassen bevoordeeld worden. In Nederland is de plant vanaf 1 januari 2017 niet meer wettelijk beschermd.

Bijzonderheden

Grasklokje is geen belangrijk geneeskruid, maar werd in de volksgeneeskunst soms wel toegepast bij de behandeling van epilepsie. Volgens een oud volksgeloof trekt het plukken van de bloem onweer aan.

Externe links

• Grasklokje op Ecopedia
• Grasklokje op Flora van Nederland
• Grasklokje in het Nederlands Soortenregister
• Verspreiding in Nederland volgens NDFF Verspreidingsatlas
• Kaarten met waarnemingen:

• België
• Nederland
• wereldwijd

• Grasklokje (Campanula rotundifolia) in: van Uildriks, F. & V. Bruinsma (1898) - Plantenschat; op de (Nederlandstalige) Wikisource.