Bergden

Bergden (Pinus mugo) is een plantensoort uit de dennenfamilie (Pinaceae). De wetenschappelijke naam van de soort werd gepubliceerd door Antonio Turra in 1764.

Beschrijving

Bergden is een struikvormende conifeer die een hoogte bereikt van ± 3,5 m. De schors van de struik is grijszwart en fijn van structuur. De naalden hebben een lengte van 3 tot 8 cm. Deze zijn aan beide zijden donkergroen. Exemplaren die meer dan 1500 m boven zeeniveau groeien, vormen een waslaagje als bescherming tegen ultraviolette straling.

Verspreiding

Het verspreidingsgebied van bergden strekt zich uit over de Alpen, Dinarische Alpen en de Karpaten, alsmede in een geïsoleerde populatie in de centrale Apennijnen. De soort kan worden aangetroffen tussen 600–2700 m hoogte.

Ondersoorten

Er worden drie ondersoorten onderscheiden:

• Pinus mugo subsp. mugo
• Pinus mugo subsp. uncinata Sommige botanici beschouwen de westelijke ondersoort als een aparte soort, Pinus uncinata. Anderen beschouwen hem enkel als een variëteit: P. mugo var. rostrata . Deze ondersoort komt voor in de Pyreneeën en markeert de boomgrens, de hoogtegrens tot waar bomen kunnen groeien.
• Pinus mugo subsp. rotundata - Een hybride van de twee hiervoor genoemde ondersoorten die op grote schaal in de westelijke Alpen en de noordelijke Karpaten voorkomt.

Een oude naam voor de soort, Pinus montana, wordt nog steeds af en toe gezien, en een typografische fout " mugho " (voor het eerst gemaakt in een belangrijke encyclopedie uit de 18e eeuw) wordt nog steeds vaak herhaald.

Gebruik

Bergden kan worden gebruikt bij het koken. Van de kegels kan een siroop worden gemaakt die 'dennenappelsiroop' of mugolio wordt genoemd. Knoppen en jonge kegels worden hiervoor in het voorjaar in het wild geoogst en gedurende de zomer en herfst in de zon gedroogd. De kegels en knoppen druppelen geleidelijk aan siroop, die vervolgens wordt ingekookt tot een concentraat en gecombineerd met suiker. Als alternatief kunnen de dennenappels ook in suiker worden geweekt, gefermenteerd en gezeefd.

Er is onderzoek gaande (2017) of het beschermende waslaagje dat bergdennen kunnen vormen tegen ultraviolette straling ook gesynthetiseerd kan worden voor toepassing in verf en zonnebrandmiddelen.

Fotogalerij

Externe links

• Bergden in het Nederlands Soortenregister
• Verspreiding in Nederland volgens NDFF Verspreidingsatlas
• Kaarten met waarnemingen:

• België
• Nederland
• wereldwijd