Vossenbes

Vaccinium vitis-idaea
Hei (Ericaceae)

CC-BY-SA 2.0 rechten : Ole Husby

(Alle credits en de rechten van de Wikipedia bron zijn van toepassing)

Rode bosbes of vossenbes (Vaccinium vitis-idaea) is een plantensoort uit de heidefamilie (Ericaceae).

Determinatie

Rode bosbes is een groenblijvende dwergstruik die een hoogte kan bereiken van 10–40 cm. Ze heeft een compacte, rechtopstaande vorm. De ovale bladeren zijn afwisselend geplaatst en tweedelig gerangschikt, donkergroen en leerachtig. Aan het einde van de groeischeuten hangen de trossen met witte, soms rossige, klokvormige bloemen. De bloemtrossen bestaan uit vier bloemen. Bij andere soorten bosbessen bestaan deze meestal uit vijf bloemen. Eind augustus, begin september rijpen de bessen in vijf tot zes weken via wit naar helderrood. Cultivars rijpen onder goede omstandigheden nog een tweede keer in september en oktober.

Ecologie

Rode bosbes groeit op droge tot natte, zure, oligotrofe zand-, leem- en veengronden. Het gaat om standplaatsen in de volle zon tot in de schaduw, maar zware beschaduwing kan zij niet aan. De soort is vorstbestendig; ze verdraagt temperaturen tot −22 °C.

Syntaxonomie

Rode bosbes wordt in uiteenlopende syntaxa aangetroffen. Zij speelt een belangrijke rol in bijvoorbeeld de associatie van struikhei en bosbes en het bosbessen-dennenbos.

Biogeografie

Het natuurlijke verspreidingsgebied van rode bosbes strekt zich uit over het noordelijk halfrond, van de noordelijke gematigde klimaatzone tot in het bereik van de noordpoolcirkel (71 °N in Groenland). In Nederland is de soort onder meer te vinden op de Sallandse Heuvelrug en op de Veluwe.

Vermeerdering

Rode bosbes vermeerdert zich naast de gebruikelijke weg via bestuiving ook door ondergrondse uitlopers. Hoewel rode bosbessen zeer vaak in de onmiddellijke nabijheid van blauwe bosbessen groeien, hybridiseren beide soorten zelden. De hybride tussen beide soorten heet Vaccinium ×intermedium.

Gebruik

Rode bosbes is een gewaardeerde en geliefde vrucht die vooral bij wildgerechten wordt geserveerd in de keukens van Noord- en Centraal-Europa, met name in de Scandinavische landen, Polen, Oostenrijk, Slowakije en Karelië (Rusland). Overigens mogen de bessen in Scandinavië op grond van het traditionele allemansrecht op alle publieke en private terreinen vrij geplukt worden. Wegens zijn wrange, zure smaak, die door het hoge gehalte aan fruitzuren (onder meer ascorbinezuur, benzoëzuur en salicylzuur) wordt veroorzaakt, wordt de vrucht slechts zelden rauw gegeten en meestal tot compote verwerkt.

De vruchten bevatten vele gezonde stoffen zoals vitamine C, vitamine B1, vitamine B2, vitamine B3 en β-caroteen. Ook bevatten de vruchten mineralen als kalium, calcium, magnesium en fosfaat.