Duizendblad

Gewoon duizendblad (Achillea millefolium) is een plantensoort uit de composietenfamilie (Asteraceae).

Etymologie

De soortaanduiding millefolium verwijst naar het dubbel veerdelige blad, waardoor het lijkt of het uit zeer veel kleine blaadjes bestaat. De geslachtsnaam is afgeleid van Achilles, die duizendblad met zijn legers meenam voor de behandeling van krijgswonden.

Determinatie

Gewoon duizendblad is een vaste, kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken van 15–50 cm. Ze vormt ondergrondse wortelstokken voor vegetatieve vermeerdering. De plant bloeit van juni tot november met wit tot roze bloemen. De samengestelde bloeiwijze bestaat uit een schermvormige tros met bloemhoofdjes. De plant heeft een kenmerkende geur en een licht bittere smaak.

Ecologie

Gewoon duizendblad komt voor op eutrofe tot mesotrofe, verstoorde grond en op braakliggende terreinen. De plant kan goed tegen droogte.

Syntaxonomie

In de syntaxonomie treedt gewoon duizendblad vooral op in de glanshaver-orde, de klasse van ruderale gemeenschappen de klasse van droge graslanden op zandgrond en de weegbree-klasse.

Waardplant

Gewoon duizendblad is een waardplant voor de duizendbladblindwants en de vlindersoorten duizendbladooglapmot, gestreepte bijvoetkokermot, duizendbladkokermot, zwarthoekbladroller, kommawortelmot, brede geelvlekwortelmot, loodlijnwortelmot, geelstipwortelmot, haakjeswortelmot, duizendbladzadelmot, kustweidemot en citroenbladroller.

Verspreiding

Het natuurlijke verspreidingsgebied van gewoon duizendblad strekt zich uit over bijna het gehele noordelijk halfrond. Op het zuidelijk halfrond komt ze voor als exoot.

Inhoudsstoffen

De plant bevat isovaleriaanzuur, salicylzuur, asparagine, sterolen, flavonoïden, bitterstoffen, tanninen en coumarinen.

Toepassingen

Als voeding

Gewoon duizendblad werd vroeger, voordat de werking van hop ontdekt werd, gebruikt bij de bierbereiding.

Ook was de plant in de zeventiende eeuw een populaire groente. De jonge bladeren werden als spinazie klaargemaakt of in soep gedaan. De bladeren zijn zoet met een iets bittere smaak.

Kruidengeneeskunde

Vooral de bloemschermen en het blad bevatten geneeskrachtige stoffen. De plant werd vroeger gebruikt als opwekkend en versterkend middel. Tegenwoordig wordt duizendblad nog wel gebruikt tegen verkoudheid en griep. De etherische oliën kunnen darmkramp en buikpijn verzachten en werken ontstekingsremmend, zo hebben de aanwezige flavonoïden een antibiotische werking, werkt het salicylzuur pijnstillend en het kalium en sesquiterpenen gaan beide oedeemvorming tegen. De groene bladeren hebben een bloedstelpend effect en werden vroeger voor de behandeling van wonden gebruikt.

Het innemen van sap van de plant stimuleert juist bloedingen. Het kan de menstruatie bevorderen, maar ook bloedneus veroorzaken. In het Engels heet de plant daarom ook wel nosebleed. Veelal wordt er een thee getrokken die tijdens de menstruatie voor een betere doorbloeding zou zorgen en krampen zou tegengaan. Een theekuur van duizendblad is vochtafdrijvend en helpt tegen oedeem en jicht. Een omslag van duizendblad bespoedigt de genezing van eerstegraads brandwonden en open wonden.

In het volksgeloof

De gedroogde stengels van gewoon duizendblad worden traditioneel gebruikt voor het voorspellen met behulp van het Boek der Veranderingen ook bekend als I-tjing, het klassieke Chinese orakel- of wijsheidsboek.

In het volksgeloof van de middeleeuwen werd de plant ook een beschermende kracht toegedicht tegen spoken en de duivel. Hiervoor moest hij onder de dorpel van het huis worden neergelegd. Zie ook afweerkruid.

Cultivatie

De exemplaren met roze bloemhoofdjes die in het wild af en toe voorkomen in cultuur gebracht voor de siertuin.

Fotogalerij